Mesut ÖZERDEN BÜYÜK ÇARŞI YANGINLARI
Yazı Detayı
14 Şubat 2022 - Pazartesi 00:01
 
BÜYÜK ÇARŞI YANGINLARI
Mesut ÖZERDEN
yalvacfm@hotmail.com
 
 

BÜYÜK ÇARŞI YANGINLARI


Yalvaç’ın kaderini değiştiren büyük çarşı yangınlarının yılı tam olarak kayıt altına alınmadığından 1950 ile 1952 yılları arasındaki bir tarihte olduğu şeklindedir. Mahmut TOPBAŞLI abinin yazdığı ‘’ERTUĞRULUN DEDESİ’’ kitabında bahsettiği büyük çarşı yangınları konusunda yaptığım araştırmaya göre belediye başkanı kara Ziya olarak bilinen Ziya AKSU dönemine rastlamaktadır.


Yalvaç çarşısı  yangınlarının çıktığı yıllarda düzensiz, dar sokaklar ve ahşap işyerlerinden oluşuyordu. Belediye başkanlığı tarafından yapılan uyarılarla iş yerlerinin yenilenmesi istenmiştir. İş yerlerinin yenilenmesi için yapılan uyarılarda yolların genişlemesi gerektiği için  işyeri alanlarının küçülmesi söz konusu olduğundan dolayı hiç kimse kabul etmemişti. Bu uyarıların dikkate alınmadığından dolayı bilerek yakıldığı şeklinde bir inanış vardır.


İlk yangın günümüz yağcılar arastası olarak bilinen bölümde çıkmış ve bir çok iş yeri ve ev yanmıştır. Bu yangında evleri yanan Turgut DEMİRKILIÇ’ la yaptığım görüşmede evimiz yandı ben ilkokula gidiyordum. Herkes yangından bir şeyler kurtaralım diye uğraşırken bende eve girip okul çantamı almıştım diye anlatmıştı. Yalvaçla ilgili yazılan eserlerde çarşı yangınından bahsedilir fakat elle tutulur hiçbir net bilgi verilemiyor. Tümü varsayımla ve duyumlarla anlatım yapmaktalar. Yalvaçlıların bazılarının deli bazılarının veli olarak bildiği Vasfi’nin yangın çımadan bir hafta önce buralar yanacak şeklinde bağırarak dolaştığını anlatmaktalar.


ANLATILANLAR

Yangın olduğu yılları hatırlayanların anlattığı şu şekildedir. Yağcılar arastasında çıkan yangının terzi dükkanındaki ütüden çıktığı şeklindedir. İşyerleri ahşap ve birbirine yakın olduğundan çıkan yangında itfaiye olmadığından uzun süre devam eden yangında büyük yıkım olmuştur. Belediyenin bir tulumbası ve motopompu olduğunu fakat geniş alandaki yangına müdahalesinin  yetersiz olduğu şeklinde olmuştur. Mahalle arasındaki sulama kanallarına verilen suların insan gücü ve eldeki kısıtlı ekipmanla söndürülmesi amaçlanmış fakat çok yetersiz kalmıştır.


İlk yangında büyük zarar gören çarşı aradan altı ay gibi bir süre geçtikten sonra bu defa günümüzde rampalı çarşının olduğu  sokaklarda çıkmıştır. İlk çıkan yangına göre daha az zarar görüldüğü belirtilen ikinci yangın dahi köylerden görülmüş gece başlayan yangının görüntüsü tüm Yalvacın yandığı şeklinde algılanmıştı. 


Bu şekilde çarşı yangınları  ile Yalvaç çarşısı yenilenmiş ve daha modern bir hale gelmiştir. Yangınlar sonucu bir çok aile zarar görmüş işini evini ve tüm gelirini kaybedenler perişan olmuştur. Akşam esnaf olarak işyerini kapatan bir çok kişinin gece başlayan yangınla ertesi sabah işsiz ve yoksul olarak kalktığını anlatıyorlar. Tekrar eski haline gelebilenler ise çok az kişi olmuştu. İşyeri olmadığı için Söke’ye çalışmaya gidenler başkasının yanında işçi olarak çalışanlar olmuştur.


VARSAYIMLAR

Belediye başkanlığı tarafından iş yerlerinin yenilenmesi için  yapılan uyarılar dikkate alınmadığından dolayı  belediyece yeterince yangınla mücadele edilmediği anlatılır. Nazif KURUCU’nun Yalvaç Özlemi kitabında büyük çarşı yangınını anlatan bir bölüm bulunmaktadır. Burada bazı  varsayıma dayanan konular anlatılmıştır.
Nazif KURUCU Yalvaç Özlemi Kitabı 391 sayfa
Aklı selim olarak düşünen bir çok Yalvaçlı ise varsayımlara karşı kimsenin sonu belli olmayan bir işe girişemeyeceği şeklindedir. Sebep ise yangının nerede ne şekilde duracağı ve ne kadar zarar vereceğinin bilinmediğidir.
Çarşı yangınları sonucunda Yalvacın çehresi değişmiş olan ise yangında zarar görenlere olmuştur. Yangında zarar görenlerin en az yirmi yılda eski hallerine gelebildikleri anlatılır.

 

 

 

 

 
Etiketler: BÜYÜK, ÇARŞI, YANGINLARI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
16 Mayıs 2022
YAZILARIMIN BİRİNCİ YILI DOLMUŞ
08 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARI-II
01 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARIMIZ I
24 Nisan 2022
İHBAR BİLLEZİ-HACI İBRAHİM EFENDİ
18 Nisan 2022
CENAZE NAMAZI VE DEFİN İŞLEMLERİ II
11 Nisan 2022
70 LERDEN GÜNÜMÜZE VEFAT EDENLERİN CENAZE İŞLEMLERİ I
03 Nisan 2022
RAMAZANLARIMIZ NE GÜZELDİ
27 Mart 2022
YALVAÇ'IMIZIN YETİŞTİRDİĞİ İNSANLARI TANIYOR MUYUZ, DEĞERLERİNİ BİLİYOR MUYUZ?..
22 Mart 2022
RESİMLİ ROMANLAR SAYESİNDE OKUMAK
14 Mart 2022
HACI PİLAVI
07 Mart 2022
YALVAÇ OTOGARLARI II
28 Şubat 2022
YALVAÇ'IN OTOGARLARI I
20 Şubat 2022
YALVAÇTA ÜNİVERSİTE-OKULLAR-KILIÇARSLAN KAMPÜSÜ-YERLEŞKESİ
06 Şubat 2022
AKŞEHİR BELİ-YALVAÇ’IN AKŞEHİR’LE OLAN BAĞLANTISI
31 Ocak 2022
KİMİNİN DELİ, KİMİNİN VELİSİ; VASFİ
23 Ocak 2022
ELEKTRİK ÜRETİMİ
17 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ-2
10 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ
03 Ocak 2022
MAHALLE TAKIMLARI
27 Aralık 2021
ESKİLERDE YILBAŞI
19 Aralık 2021
YÖRÜK NE DEMEKTİR
13 Aralık 2021
MUSALLA
06 Aralık 2021
DOĞAL HAYAT
28 Kasım 2021
İYİ BİR İNSAN TANIMIŞIM: YUSUF BİLGE BÜYÜKBOYACI
22 Kasım 2021
MAHALLE FIRINLARI
15 Kasım 2021
BAKIŞIN MUTLULUGUNU BELİRLER
08 Kasım 2021
RAMPALI ÇARŞI
01 Kasım 2021
HAN
25 Ekim 2021
ÜZÜM BAĞLARI
17 Ekim 2021
KIŞ HAZILRLIKLARI IV PASTIRMALIK
11 Ekim 2021
KIŞ HAZRLIKLARI III ODUN HAZIRLIĞI
03 Ekim 2021
KIŞ HAZIRLIKLARI II - TEZEK YAPMA-GAZEL SÜPÜRME TEZEK YAPMA
26 Eylül 2021
70 Lİ 80 Lİ YILLARDA KIŞ HAZIRLIKLARI I
20 Eylül 2021
YALVAÇ EVLERİ
13 Eylül 2021
YAĞCILAR ARASTASI
06 Eylül 2021
DEMİRCİLER ARASTASI
30 Ağustos 2021
30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI
16 Ağustos 2021
AYAKKABICILAR ARASTASI
09 Ağustos 2021
KÜLTÜR MERKEZİ
01 Ağustos 2021
BAKIRCILAR ARASTASI
23 Temmuz 2021
DÜNDEN BU GÜNE HÂLİMİZ (HÂL/SEBZE BAZARI)
19 Temmuz 2021
NOSTALJİ-KURBAN BAYRAMLARI
12 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM II
05 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM-I
27 Haziran 2021
ORTAYI NE ZAMAN BULACAĞIZ
21 Haziran 2021
HAYATI YAŞAMAK GEREKİR
14 Haziran 2021
SILA-İ RAHİM -BULUŞMA GÜNLERİ-
07 Haziran 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU (BİYOGRAFİSİ)
31 Mayıs 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU
24 Mayıs 2021
BİZİM 19 MAYISLARIMIZ
17 Mayıs 2021
ÇINARALTI
10 Mayıs 2021
TABAKHANE
04 Mayıs 2021
DALDAN DALA
Haber Yazılımı