Mesut ÖZERDEN DEMİRCİLER ARASTASI
Yazı Detayı
06 Eylül 2021 - Pazartesi 00:41
 
DEMİRCİLER ARASTASI
Mesut ÖZERDEN
yalvacfm@hotmail.com
 
 

DEMİRCİLER ARASTASI


     Çınaraltı’nın güney cephesin de yer alan bir Arasta da Demirciler Arastasıdır. Yalvaç’ta sıcak demircilik yapan demirci esnafının çekiç salladığı bölüm olan demirciler arastası hüzünlü bir şekilde sessiz durmaktadır. Bu çekiç sesleri 1995 yılında yeni yerlerine taşınca meslek erbabı ve dükkânlar boynu bükük kaldı dersek abartı olmaz. Çünkü geçmişi epeyce eskiye dayanan sıcak demircilik işinin Yalvaç için önemi büyüktü. Zamana yenik düştü diyebileceğimiz mesleklerden birisi de demircilik olmuştu. Fabrikasyon alet edavat çoğalınca, bağ bahçe işleri azalınca ve çıraklık sistemiyle yürüyen meslek yeni ustalar yetiştirmeyince arasta boşaldı, esnaf iş değişikliği ve azalma olarak yeni sanayideki yerine taşınmış oldu. Çınaraltı’nın renklerinden birisi daha soldu desem bana hak verirsiniz.
      Sıcak demircilik genelde Kızılca mahallesinden olanların çalıştığı bir meslek dalıydı. Halen sıcak demirciliğe devam edenlerde Kızılca mahallelidir. Sabah erken saatte başlayan çekiç sesleri akşam ezanlarına kadar devam ederdi. Demirlerin ısıtıldığı bir ocak, ısınan demirleri üzerine koyup döverek şekil verilen örs ve ocağın sürekli yanması için ocaktaki yanan kömüre hava üfleyen körükten meydana gelen bir iş yeridir demirci dükkânı. Körükler ilk zamanlarında elle bastırılıp hava üflerken daha sonrası elektrikli motorla otomatik hava veren bir alete dönüştü. Sürekli çekiç sallamaktan güçlenen pazuları, ateş karşısında durdukları için alışmak zorunda kaldıkları sıcaklıklar ve asla yoruldum sözünün duyulmadığı insanlardı demirciler. Tam bir el emeği ve alın teri idi açıkçası.
     Sabah dükkâna gelen kişinin yapacağı ilk iş ocağı yakmak olurdu. Bir gün öncesi ne imal edeceklerine karar verildiği için imalata uygun demirler ocak yakınına istiflenir, körükle hava üflenerek ateş harlanırdı. Demiri dövdükleri çekiçlerin ağaç sapları yuvasından çıkmasın diye demirleri çelikleme yaptıkları (soğutma işi ) havuzlara akşamları su içerisine bırakılır, ağaç sapların şişerek çalıştıkları sürece rahat çalışmaları düşünülürdü. Karşılıklı iki kişinin ocaktan çıkarılan kıpkırmızı demirleri döverek şekillendirmeleri ile imalat yapmaları 1985 yılına kadardı. Bazen birkaç dükkânda birden başlayan tik tak tik tak sesleri bir orkestra ritmi ile müzikal bir hava oluştururdu.  Çekiçle demir dövmek yerine Şahmerdan adı verilen makine iş yerlerine kurularak demiri elde dövmekten kurtulmuş oldular. Makine işlerini hızlandırdı ve büyük kolaylık sağlanmış oldu.
     Arastalarda komşuluk ilişkileri farklı olurdu. Aynı mesleği yapmalarına rağmen asla rekabet etmeden birbirine yardım eder, herkes kendi rızkının peşinde olurdu. Gün gelir demiri, kömürü kalmayan meslektaşı, gelip isteyince fazlası varsa verirdi. Yemek zamanı iki, üç iş yeri evlerden ne geldiyse birleştirip  hep beraber kaşık sallanırdı güle oynaya.
     Ustalar imalatta keser, kazma, pulluk, bel, çapa, tahra, satır, tabakhaneciler için kanca yapar aralarında anlaşma yapmış gibi herkes bir iki dalda yoğunlaşırdı. Bazen de özel imalat yapmaları için siparişler alırlardı. En çokta Yörüklerin çadır kurmakta kullandıkları şikke adı verilen toprağa çakılarak çadır iplerinin bağlandığı demirler sipariş olurdu. Ben her türlü imalatı yapayım diyen olmazdı. 
     Demirci ustalarından Şirin’in Ali diye bilinen Ali ŞİRİN zamanın en ünlü demirci ustasıydı. İmalatını yaptığı ürünlerin üzerine Ali ŞİRİN damgasını vurur ve tercih edilirdi. Sıcağa alışmak zorundalar demiştik ya Çınaraltı’ndan kahvehaneden çay söylerler. Garson çayı getirir. Sıra ile çayları dağıtmaya başlar. Ali ustaya verir hemen yan taraftakine verdiğinde  Ali usta seslenir “evlat boş bardağı niye getirdin.” Garson yeni işe girmiş Ali ustayı tanımamaktadır. Bakar bardak gerçekten boş. “Olur mu abi ben dolu getirdim” dediğinde Ali usta “yok evlat, bak boş” diye cevap verir. Garson çayı döktü mü acaba diye sağa sola bakar, ıslak yok, düşünmeye başlar. Ömründe bir defada sıcak bir bardak çayı içen görmemiştir. Garson diğerine çayını verirken Ali usta bir dikişte sıcak bir bardak çayı içmiştir. 
     1995 te yeni sanayi inşaatları tamamlanınca, “imalat yapan iş yerleri şehir merkezinde kalmayacak” kararı ile bir miktar da zorlama ile yeni sanayideki işyerlerine taşınmışlardır.
     Günümüzde de adı Demirciler Arastası olmakla beraber, geneli depo olarak kullanılan işyerleri,  eski günlerin neşeli zamanlarını sadece hatıralarda yaşatmaktadır. Hareketsiz ve sessiz…

 

 

 

 

 

 
Etiketler: DEMİRCİLER, ARASTASI,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
16 Mayıs 2022
YAZILARIMIN BİRİNCİ YILI DOLMUŞ
08 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARI-II
01 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARIMIZ I
24 Nisan 2022
İHBAR BİLLEZİ-HACI İBRAHİM EFENDİ
18 Nisan 2022
CENAZE NAMAZI VE DEFİN İŞLEMLERİ II
11 Nisan 2022
70 LERDEN GÜNÜMÜZE VEFAT EDENLERİN CENAZE İŞLEMLERİ I
03 Nisan 2022
RAMAZANLARIMIZ NE GÜZELDİ
27 Mart 2022
YALVAÇ'IMIZIN YETİŞTİRDİĞİ İNSANLARI TANIYOR MUYUZ, DEĞERLERİNİ BİLİYOR MUYUZ?..
22 Mart 2022
RESİMLİ ROMANLAR SAYESİNDE OKUMAK
14 Mart 2022
HACI PİLAVI
07 Mart 2022
YALVAÇ OTOGARLARI II
28 Şubat 2022
YALVAÇ'IN OTOGARLARI I
20 Şubat 2022
YALVAÇTA ÜNİVERSİTE-OKULLAR-KILIÇARSLAN KAMPÜSÜ-YERLEŞKESİ
14 Şubat 2022
BÜYÜK ÇARŞI YANGINLARI
06 Şubat 2022
AKŞEHİR BELİ-YALVAÇ’IN AKŞEHİR’LE OLAN BAĞLANTISI
31 Ocak 2022
KİMİNİN DELİ, KİMİNİN VELİSİ; VASFİ
23 Ocak 2022
ELEKTRİK ÜRETİMİ
17 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ-2
10 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ
03 Ocak 2022
MAHALLE TAKIMLARI
27 Aralık 2021
ESKİLERDE YILBAŞI
19 Aralık 2021
YÖRÜK NE DEMEKTİR
13 Aralık 2021
MUSALLA
06 Aralık 2021
DOĞAL HAYAT
28 Kasım 2021
İYİ BİR İNSAN TANIMIŞIM: YUSUF BİLGE BÜYÜKBOYACI
22 Kasım 2021
MAHALLE FIRINLARI
15 Kasım 2021
BAKIŞIN MUTLULUGUNU BELİRLER
08 Kasım 2021
RAMPALI ÇARŞI
01 Kasım 2021
HAN
25 Ekim 2021
ÜZÜM BAĞLARI
17 Ekim 2021
KIŞ HAZILRLIKLARI IV PASTIRMALIK
11 Ekim 2021
KIŞ HAZRLIKLARI III ODUN HAZIRLIĞI
03 Ekim 2021
KIŞ HAZIRLIKLARI II - TEZEK YAPMA-GAZEL SÜPÜRME TEZEK YAPMA
26 Eylül 2021
70 Lİ 80 Lİ YILLARDA KIŞ HAZIRLIKLARI I
20 Eylül 2021
YALVAÇ EVLERİ
13 Eylül 2021
YAĞCILAR ARASTASI
30 Ağustos 2021
30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI
16 Ağustos 2021
AYAKKABICILAR ARASTASI
09 Ağustos 2021
KÜLTÜR MERKEZİ
01 Ağustos 2021
BAKIRCILAR ARASTASI
23 Temmuz 2021
DÜNDEN BU GÜNE HÂLİMİZ (HÂL/SEBZE BAZARI)
19 Temmuz 2021
NOSTALJİ-KURBAN BAYRAMLARI
12 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM II
05 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM-I
27 Haziran 2021
ORTAYI NE ZAMAN BULACAĞIZ
21 Haziran 2021
HAYATI YAŞAMAK GEREKİR
14 Haziran 2021
SILA-İ RAHİM -BULUŞMA GÜNLERİ-
07 Haziran 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU (BİYOGRAFİSİ)
31 Mayıs 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU
24 Mayıs 2021
BİZİM 19 MAYISLARIMIZ
17 Mayıs 2021
ÇINARALTI
10 Mayıs 2021
TABAKHANE
04 Mayıs 2021
DALDAN DALA
Haber Yazılımı