Mesut ÖZERDEN YÖRÜK NE DEMEKTİR
Yazı Detayı
19 Aralık 2021 - Pazar 18:29
 
YÖRÜK NE DEMEKTİR
Mesut ÖZERDEN
yalvacfm@hotmail.com
 
 

YÖRÜK NE DEMEKTİR

 

 

      Yörük dediğimizde aklımıza genellikle Toroslarda yaşayan, hayvancılıkla geçinen göçebe Türk Oymakları/Türkmenler gelir. Konargöçer yaşayanlara ‘’YÖRÜK’’ yerleşik düzene geçenlere ise ‘’TÜRKMEN’’ denmektedir.

 

       Yörük/Türkmen adı Göktürk yazıtlarına kadar uzanır. Konargöçer yaşayanlar için TÖRÜK denildiğine orada rastlanmıştır. Orta Asya Türkçesindeki T ve D harfleri Türkçemizde Y harfine dönüşmektedir. Kuzey Türkçesinde ise Z ye dönüşmektedir. Doğu Türkçesinde TORUK günümüz Türkçesinde YÖRÜK olarak yazılmakta ve söylenmektedir.

      M.Ö. 2000 li yıllarda Asurlularda TORUK KU devleti vardır.

      TOR ön Türkçede DAĞ demektir. Oğuz boylarından olan DAĞHAN’ın boyu, Dağ halkı anlamına gelmektedir.

      Anadolu içinse Toruk Toros’u yani Toros Dağlarında yaşayan Dağ Halkı anlamından incelerek dönüşüme uğrayıp Törük’e evrimiştir.

      Türk dil kurumunca YÖRÜK kelimesi Türkçede yürümek kelimesinden türetilerek oluşturulmuş diye yazılsa bile aslı Orta Asya’dan gelen Toruk kelimesinin Anadolu’da ve Anadolu  Türkçesinde Yörük’e dönüşmüş halidir.

 

      Bizim (Yalvaç’ın) Yörüklüğü... Neden kendimize Yörük diyoruz?

     Osmanlı dönemlerinde (14. Yüzyıl sonu ve 15. Yüzyıl) ve en son Türkiye Cumhuriyetinin kuruluş zamanı gibi belirli dönemlerde Göçerler zorunlu iskâna tâbi tutulmuşlar ve buna zorlanmışlardır. 1600’lü yıllarda göçerlerden yani Yörük’lerden bir kısmı Kıbrıs’a yerleşmeleri için zorlanarak gemilere bindirilmiş ve orada iskan edilmek istenmiştir.. Kıbrıs’a gitmek istemeyen Yörükler gemileri geri döndürüp gemilerden inmiş ve Anadolu’da kalmışlar,  bunlardan bir kısmı Yalvaç Tırtar (Aşağı Tırtar-Yukarı Tırtar) köylerine yerleşmiştir. Daha sonraki yıllarda olan iskânlarda Yalvacın değişik mahallelerine Yörükler yerleştirilmiştir. Günümüzde Yörüklük geleneğini sürdüren ve halen Yörükce (konargöçer) yaşayanlar Toros dağlarında bulunmakta ve geleneklerini sürdürmeye çalışmaktalar. Zamanın gereği ve teknolojik sebeplerden dolayı son Yörükler de iskâna teşvik edilmekteler.

      Belgesellerde konuşan Yörükler “biz bu hayatı seviyoruz, sabit bir yerde yaşayamayız” şeklinde konuşmaktalar. “Ölene kadar bu şekilde yaşamaya çalışacağız. Bizler evlerde yaşayamayız. Evler bize hapis gibi geliyor” şeklinde konuşarak hür gökleri, tertemiz yaylaları ve üretici bir hayatı tercih ettiklerini anlatmaktadırlar.

     ATATÜRK’ÜN  ‘’Gidip, Toros Dağları'na bakınız, eğer orada tek bir Yörük çadırı görürseniz ve o çadırda duman tütüyorsa, şunu çok iyi biliniz ki, bu dünyada hiçbir kuvvet asla bizi yenemez’’ sözü Yörüklerin sağlam mayasını ve vatan millet sevdasını ifade etmektedir. Yörükler vatan için gözünü kırpmadan canını feda etmeye hazırdır. Hiç bir zaman vatan sevdasından vazgeçmemiş, hainlik yapanlara kucak açmamıştır.

      Yeniden Yalvacımıza dönersek 2019 yılı Mayıs ayında Yalvaç’ta Zekiye AKSU başkanlığında Yalvaç Yörük Türkmen Derneği kurulmuş ve faaliyetlerine başlamıştır. Bir sivil toplum kuruluşu olarak, yasalar çerçevesinde Dini ve Milli bayramlarda Dernek olarak etkinlikler düzenleyip, bayramlaşmalar yapmakta Yalvaçlıları bir araya getirmek için çaba harcamaktalar. Böylesi güzel faaliyetlerle insanları kaynaştırıp birlik ve beraberliğimize dostluk ve kardeşliğimize katkı yapmaktadırlar.

Öte yandan Eğridir’de Temmuz ayında başlayıp, Eylül sonuna kadar devam eden Bunar (Pınar) Pazarı, asırlardır Yörüklerin buluşma alanı olarak geleneksel haline gelmiş ve bütün canlılığıyla devam etmektedir. Bu pazarın sebebi ise dağlarda konar göçerlikle yaşayıp kendi aşiretinden başka kimseyi göremeyenlerin, burada buluşup tanışıp göreneklerini devam ettirme ve yeni nesillere aktarılması gayesindendir. Daha çok gençlerin, yeni nesillerin buluşma alanı olarak düşünülmüştür.

     Bayramlarda ve diğer değişik etkinliklerde,  “Yörük Toyları” na katıldığımızda bize “nereniz Yörük, nereden çıktı bu ifade’’ gibi sorular sorulmaktadır. Cevap olarak “Yörük olmak için illaki Toroslarda dağda doğmuş olmak değil, kendini ne ve nasıl hissettiğin, Türklüğün Oğuz boyundan bir dala mensubiyet oluyor” diyoruz. Nice Türk yurdunda doğup Türk vatandaşı olanlardan bazıları Türklüğü kabul etmezken, Türk yurdunda doğmayan ancak Türklüğün onurunu kabul edip gururla ben TÜRKÜM  diye  söyleyenler (Macarlar) gibi dağda doğmasakta, konar göçer yaşamasakta kökümüze kökenimize, milletimizin bütün değerlerine ve gelenek/göreneklerine bağlıyız evelallah…

      Bizler birlik oldukça ve Toroslarda Yörük çadırlarının dumanı tütüyorsa korkmayın bizi hiçbir güç yenemez.

 

(-Yörüklerin Orta Asya köken bilgileri ve dildeki harf dönüşümleri değerli şair ve yazar Yusuf Bilge BÜYÜKBOYACI’dan alıntıdır.)

      

        Yörük Türkmen iskânından dolayı,

        Atalarım mekân tutmuş obayı,

        Ahi meşrep tutuşturup çırayı,

        Mührümü vurduğum vatan Yalvaç’tır

                                                                            Kasım 2021

 
Etiketler: YÖRÜK, NE, DEMEKTİR,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
11 Temmuz 2022
KAMYONLAR, KAMYONLARLA NAKLİYE II
04 Temmuz 2022
KAMYONLAR, KAMYONLARLA NAKLİYE I
27 Haziran 2022
BİNLERCE YILDIR YALVAÇ'A HAYAT VEREN SU ÇIKTIĞI SUYU
19 Haziran 2022
TARLALARIN SÜRÜLMESİ-EKİLMESİ-YOLUNMASI-BİÇİLMESİ
12 Haziran 2022
ÜZÜM BAĞLARI
05 Haziran 2022
ELMA BAHÇELERİ II
29 Mayıs 2022
ELMA BAHÇELERİ
23 Mayıs 2022
GEÇMİŞ ZAMAN OLUR Kİ
16 Mayıs 2022
YAZILARIMIN BİRİNCİ YILI DOLMUŞ
08 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARI-II
01 Mayıs 2022
RAMAZAN BAYRAMLARIMIZ I
24 Nisan 2022
İHBAR BİLLEZİ-HACI İBRAHİM EFENDİ
18 Nisan 2022
CENAZE NAMAZI VE DEFİN İŞLEMLERİ II
11 Nisan 2022
70 LERDEN GÜNÜMÜZE VEFAT EDENLERİN CENAZE İŞLEMLERİ I
03 Nisan 2022
RAMAZANLARIMIZ NE GÜZELDİ
27 Mart 2022
YALVAÇ'IMIZIN YETİŞTİRDİĞİ İNSANLARI TANIYOR MUYUZ, DEĞERLERİNİ BİLİYOR MUYUZ?..
22 Mart 2022
RESİMLİ ROMANLAR SAYESİNDE OKUMAK
14 Mart 2022
HACI PİLAVI
07 Mart 2022
YALVAÇ OTOGARLARI II
28 Şubat 2022
YALVAÇ'IN OTOGARLARI I
20 Şubat 2022
YALVAÇTA ÜNİVERSİTE-OKULLAR-KILIÇARSLAN KAMPÜSÜ-YERLEŞKESİ
14 Şubat 2022
BÜYÜK ÇARŞI YANGINLARI
06 Şubat 2022
AKŞEHİR BELİ-YALVAÇ’IN AKŞEHİR’LE OLAN BAĞLANTISI
31 Ocak 2022
KİMİNİN DELİ, KİMİNİN VELİSİ; VASFİ
23 Ocak 2022
ELEKTRİK ÜRETİMİ
17 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ-2
10 Ocak 2022
SU DEĞİRMENLERİ
03 Ocak 2022
MAHALLE TAKIMLARI
27 Aralık 2021
ESKİLERDE YILBAŞI
13 Aralık 2021
MUSALLA
06 Aralık 2021
DOĞAL HAYAT
28 Kasım 2021
İYİ BİR İNSAN TANIMIŞIM: YUSUF BİLGE BÜYÜKBOYACI
22 Kasım 2021
MAHALLE FIRINLARI
15 Kasım 2021
BAKIŞIN MUTLULUGUNU BELİRLER
08 Kasım 2021
RAMPALI ÇARŞI
01 Kasım 2021
HAN
25 Ekim 2021
ÜZÜM BAĞLARI
17 Ekim 2021
KIŞ HAZILRLIKLARI IV PASTIRMALIK
11 Ekim 2021
KIŞ HAZRLIKLARI III ODUN HAZIRLIĞI
03 Ekim 2021
KIŞ HAZIRLIKLARI II - TEZEK YAPMA-GAZEL SÜPÜRME TEZEK YAPMA
26 Eylül 2021
70 Lİ 80 Lİ YILLARDA KIŞ HAZIRLIKLARI I
20 Eylül 2021
YALVAÇ EVLERİ
13 Eylül 2021
YAĞCILAR ARASTASI
06 Eylül 2021
DEMİRCİLER ARASTASI
30 Ağustos 2021
30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI
16 Ağustos 2021
AYAKKABICILAR ARASTASI
09 Ağustos 2021
KÜLTÜR MERKEZİ
01 Ağustos 2021
BAKIRCILAR ARASTASI
23 Temmuz 2021
DÜNDEN BU GÜNE HÂLİMİZ (HÂL/SEBZE BAZARI)
19 Temmuz 2021
NOSTALJİ-KURBAN BAYRAMLARI
12 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM II
05 Temmuz 2021
ESKİLERDE NE BULDUM-I
27 Haziran 2021
ORTAYI NE ZAMAN BULACAĞIZ
21 Haziran 2021
HAYATI YAŞAMAK GEREKİR
14 Haziran 2021
SILA-İ RAHİM -BULUŞMA GÜNLERİ-
07 Haziran 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU (BİYOGRAFİSİ)
31 Mayıs 2021
MUSTAFA BÜYÜKKUTLU
24 Mayıs 2021
BİZİM 19 MAYISLARIMIZ
17 Mayıs 2021
ÇINARALTI
10 Mayıs 2021
TABAKHANE
04 Mayıs 2021
DALDAN DALA
Haber Yazılımı